Ćwiczenia logopedyczne dla dziecka niewidomego oraz dziecka z dysfunkcją wzroku

Ćwiczenia logopedyczne dla dziecka niewidomego

Ćwiczenia logopedyczne dla dzieci niewidomych lub z inną dysfunkcją wzroku różnią się od tych, które przeznaczone są dla ich rówieśników bez tego problemu. O ile w poprzednim artykule szczegółowo opisałam jak wyglądają zasady pracy logopedy z dzieckiem niewidomym i słabo widzącym, o tyle dzisiaj chciałabym przedstawić Ci nieco praktycznych konkretów. Dlatego też poniżej prezentuje ćwiczenia, które można wykonywać w trakcie terapii logopedycznej z dziećmi, które posiadają problemy ze wzrokiem.

Zarówno w przypadku dzieci niewidomych jak i dzieci z inną dysfunkcją wzroku koniecznie jest zapoznanie się z diagnozą okulistyczną! Jednym z kolejnych kroków będzie kontakt z logopedą, który mając na uwadze wadę wzroku ustali odpowiednią terapię logopedyczną.

Ćwiczenia logopedyczne z dzieckiem niewidomym

Do zadań logopedy podczas terapii logopedycznej z dzieckiem niewidomym należeć będzie:

  1. odwrażliwianie miejsc artykulacyjnych oraz oswajanie z dotykiem. Dzieci niewidome mają problem z priopriocepcją. Należy wykonywać ćwiczenia odczulające jamę ustną, po uprzednim wyjaśnieniu dziecku tego co będziemy robić. Masaże logopedyczne muszą być zdecydowane, o silnym nacisku. Podczas zajęć można wykorzystywać różne rodzaje przedmiotów, czy ich faktur (najlepiej pokazać przedmioty do zapoznania się).
  2. prowadzenie ćwiczeń artykulacyjnych metodami mechanicznymi i dotykowymi z bardzo szczegółową instrukcją słowną. Opieramy się na materiale słownym. Czytanie przez logopedę wyrazów, zdań, które dziecko powtarza.
  3. prowadzenie ćwiczeń oddechowych, zawsze z kontrolą dotykową dziecka
  4. prowadzenie ćwiczeń słuchowych w sposób bardzo intensywny. Można wykorzystać nagrania (odgłosy z ulicy, zwierząt, różnych zjawisk)
  5. nauka kontroli słuchowej własnych wypowiedzi. Do tego bardzo dobrze sprawdza się dyktafon.
  6. brak nauki nazw przedmiotów czy zjawisk, z którymi dziecko nie może mieć bezpośredniego kontaktu dotykowego, słuchowego, węchowego lub smakowego.
  7. usprawnianie motoryki małej.

Stosujemy zatem wszelkiego rodzaju wyklejanki z plasteliny, modeliny, masy solnej, waty, robienie rysunku wypukłego, układanki z koralików itp. Na etapie terapii będzie stosowane wprowadzenie obrazu graficznego głoski np. litera Brajle’a. Tok postępowania jest taki sam, jak przy odróżnianiu litery od głoski w czarnodruku.

Ćwiczenia logopedyczne z dzieckiem z dysfunkcją wzroku

W takiej terapii logopedycznej z dzieckiem z dysfunkcją wzroku bardzo istotne jest stosowanie odpowiednich narzędzi np.:

  • odpowiedniego papieru o specyficznej fakturze,
  • powiększonych obrazków,
  • odpowiedniej ilości elementów na stronie o odpowiednim rozmieszczeniu (tj. marginesów, grafik, powiększonego druku, odpowiedniej czcionki tekstu, rodzaju, wielkości i nasycenia koloru, barwy itd.).

Tekst musi kontrastować z tłem na którym się znajduje. Nie zaleca się stosowania standardowego tekstu, gdzie na białym tle znajdują się czarne litery. Litery te w brew pozorom zlewają się na białym tle. Tak samo należy unikać stosowania kolorów pastelowych, takich jak błękit czy blady róż. Dotyczy to zarówno liter, jak i tła, na którym znajduje się dany tekst.

Jakie barwy powinny być stosowane przy tego typu ćwiczeniach?

Stosowanie czystych jaskrawych barw! (jaskrawe żółcie, pomarańcze są najłatwiejsze do zobaczenia na czarnym tle) również można zastosować biały tekst na czarnym tle. Dzięki temu, że tło ma przytłumioną barwę, dziecko lepiej skupia się na jaskrawych szczegółach znajdujących się na tym tle.

Czego nie należy wykorzystywać w trakcie pracy z dzieckiem z dysfunkcja wzroku?

Przede wszystkim nie powinniśmy korzystać z lustra!!! Wydaje się to dziwne, bo narzędziem pracy logopedy zazwyczaj jest lustro. W tym przypadku nie korzystamy z niego jako pomocy we wzrokowej kontroli ułożenia narządów mowy przy wymowie ćwiczonej głoski. Dlatego, że nie wiemy na ile dziecko widzi swoje odbicie. Nie wolno nam stwarzać stresujących dla niego sytuacji. Lustro można zastąpić zbliżeniem twarzy logopedy do oczu dziecka. Pozwolić mu na dotykanie ust, warg, krtani. Trzeba być też przygotowanym na wolniejsze tempo pracy ze względu na słowne instrukcje i pomoc mechaniczną!

Czego logopeda powinien nauczać dziecko z dysfunkcją wzroku?

Praca logopedy z dzieckiem z dysfunkcją wzroku realizowana jest na wielu płaszczyznach. Istotne jest, aby dziecko z nauki i ćwiczeń wyniosło odpowiednie korzyści.

Logopeda powinien nauczyć dziecko z dysfunkcją wzroku:

  • rozpoznawania i nazywania części ciała,
  • rozumienia czynności – można je wspomóc poprzez ciągłe nazywanie wszystkich codziennych czynności, takich jak jedzenie, mycie, ubieranie się (naukę te należy rozpocząć bardzo wcześnie, wykorzystując sytuacje dnia codziennego),
  • stosowania rysunków, obrazków (o odpowiednim dostosowaniu barw),
  • materiału słownego (czytanie przez logopedę wyrazów i zdań, które dziecko stara się powtórzyć)

oraz stosować:

  • ćwiczenia wspomagające rozumienie i poprawne używanie zaimków,
  • intensywne ćwiczenia słuchowe.

Zmysł słuchu u dzieci niewidomych i słabowidzących

Zmysł słuchu odgrywa tu bardzo ważną rolę, dlatego że rekompensuje dziecku poznawanie świata przez dysfunkcje zmysłu wzroku. W wychowywaniu słuchowym zasadniczym elementem terapii dzieci słabowidzących, a nawet i niewidomych jest:

  • rozwijanie świadomości dźwięku,
  • lokalizowanie źródła dźwięku,
  • czujność uwagi słuchowej,
  • rozwijanie umiejętności dyskryminacji dźwięków,
  • rozwijanie umiejętności rozpoznawania dźwięków,
  • uczenie kojarzenia danego przedmiotu z charakterystyczna dla niego cechą akustyczną.

Stosowanie pomocy nieoptycznych w terapii z dzieckiem z dysfunkcją wzroku według Modelu A. Corn

Bardzo ważne jest skupienie uwagi na 5  podstawowych elementach, które są niezbędne w pracy z dzieckiem z dysfunkcja wzroku. Te pięć elementów to czynniki zewnętrzne, które poprawiają widzenie otaczającego świata.

Do 5 elementów nieoptycznych według modelu A. Corn, możemy zaliczyć:

  1. oświetlenie – najlepiej światło naturalne, konieczność dopływu światła słonecznego pod kątem indywidualnych potrzeb dziecka. W razie potrzeby trzeba zastosować żaluzje, ustawienie dziecka tyłem do ostrego światła, stosowanie pomocy łagodzących światłowstręt . Przy wykorzystaniu światła sztucznego trzeba pamiętać o odpowiednim doświetleniu stanowiska pracy pod kątem potrzeb dziecka. Konieczność regulacji kąta padania światła.
  2. przestrzeń – dotyczy odległości od obiektu. Odległość w małej przestrzeni zmieniamy przybliżając go do oczu.
  3. czas – dziecku z zaburzeniami układu wzrokowego trzeba dać znacznie więcej czasu na zapoznanie się z ilustracją. Tak długo jak tylko tego potrzebuje.
  4. kontrast – konieczna musi być różnica między zestawianymi ze sobą obiektami. Umieszczanie jaskrawych obiektów, druku na ciemnym lub czarnym tle .
  5. barwa – stosowanie barw czystych, jaskrawych, stosowanie barw o wysokim stopniu nasycenia.

Stosowanie pomocy optycznych w terapii z dzieckiem z dysfunkcją wzroku wdl Modelu A.Corn

Żeby zrozumieć stosowanie pomocy optycznych warto zapoznać się z krótką ich definicją. Pomoce optyczne to przyrządy, które po prostu poprawiają widzenie. Możemy je podzielić na pomoce optyczne powiększające oraz na te, które poszerzają pole widzenia. Te pierwsze wskazane są dla dzieci z obniżoną ostrością wzroku, drugie zaś dla dzieci o ograniczonym polu widzenia.

Pomocami powiększającymi do bliży i dali mogą być:

  • okulary korekcyjne
  • lupy/ lupy elektroniczne
  • powiększalniki telewizyjne
  • lornetki do patrzenia obustronnego

Ćwiczenia i terapia dla dzieci niewidomych i dzieci z dysfunkcją wzroku – Podsumowanie

Na zakończenie chciałabym dodać, iż w terapii z dzieckiem z dysfunkcją wzroku bardzo ważne są predyspozycje indywidualne małego pacjenta czyli jego:

  • sprawność funkcji poznawczych
  • motywacja do działania
  • cechy psychiczne,
  • cechy fizyczne,

oraz równoczesne stosowanie integracji sensorycznej.

Bezwzględnie należy również pamiętać, że efekty terapii logopedycznej zależą też od możliwości wzrokowych dziecka, czyli od:

  • ostrości widzenia,
  • pola widzenia,
  • motoryki,
  • lateralizacji,
  • funkcji mózgowych,
  • percepcji odbierania bodźców świetlnych,
  • rozróżniania barw przez mózg.

Skontaktuj się ze mną

Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments